Συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι – Ο κόσμος αλλάζει και η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει θεατής (άρθρο)

γράφει η Έλενα Λεζέ


Η συνάντηση των τριών ισχυρότερων ηγετών αναδεικνύει τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες και θέτει κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της διεθνούς τάξης.

Η διεθνής πολιτική βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων. Οι παραδοσιακές συμμαχίες δοκιμάζονται οι σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων επαναπροσδιορίζονται και το διεθνές σύστημα καλείται να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις ασφάλειας, οικονομίας και γεωπολιτικής σταθερότητας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η προγραμματισμένη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και στρατηγική σημασία.

Πρόκειται για μια πρωτοφανή τριμερή συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας, τριών χωρών με καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των παγκόσμιων ισορροπιών.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στους συμβολισμούς της συνάντησης. Επεκτείνεται στις πραγματικές προθέσεις των τριών ηγετών, στις μεταξύ τους σχέσεις και κυρίως στις επιδιώξεις τους για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διατηρήσουν την πρωταγωνιστική τους θέση σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού.

Η Ρωσία επιχειρεί να ενισχύσει τη διεθνή της παρουσία και να κατοχυρώσει τον ρόλο της στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις.

Η Κίνα από την πλευρά της, αξιοποιεί τη διπλωματική της επιρροή για να εδραιώσει τη θέση της ως κεντρικού παράγοντα στη νέα παγκόσμια πραγματικότητα.

Στο τραπέζι βρίσκονται ζητήματα που ξεπερνούν τα στενά όρια των διμερών σχέσεων: η πυρηνική ασφάλεια, οι διεθνείς συγκρούσεις, η οικονομική ανταγωνιστικότητα, η ενέργεια και η στρατηγική σταθερότητα.

Ωστόσο το ουσιαστικό ερώτημα είναι κατά πόσο αυτή η συνάντηση μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές συγκλίσεις ή αν θα αποτελέσει κυρίως μια ισχυρή διπλωματική εικόνα με περιορισμένα πρακτικά αποτελέσματα.

Οι διαφορές μεταξύ των τριών κρατών παραμένουν σημαντικές και καμία συνάντηση δεν αρκεί από μόνη της για να τις εξαλείψει.

Εκείνο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό είναι η θέση της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη πρόκληση: να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως αυτόνομος πολιτικός και γεωστρατηγικός παράγοντας και όχι απλώς ως αποδέκτης αποφάσεων που λαμβάνονται από άλλους.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή ασφάλεια, η ενεργειακή επάρκεια και η προστασία των δημοκρατικών θεσμών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή. 

Ιδιαίτερα όταν συζητούνται ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή ήπειρο, η Ευρώπη πρέπει να έχει λόγο και ενεργό παρουσία.

Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη λύση για την ασφάλεια της Ευρώπης χωρίς την Ευρώπη.

Αυτό δεν σημαίνει απομάκρυνση από τις διατλαντικές σχέσεις ούτε αμφισβήτηση των υφιστάμενων συμμαχιών.

Σημαίνει ότι η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για το μέλλον της. Χρειάζεται κοινή εξωτερική πολιτική, ισχυρότερη αμυντική συνεργασία, στρατηγική αυτονομία και ηγεσίες που μπορούν να υπερβούν τις εθνικές αντιθέσεις όταν διακυβεύονται συλλογικά συμφέροντα.

Για την Ελλάδα οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Η γεωγραφική της θέση, η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ και ο ρόλος της στην Ανατολική Μεσόγειο καθιστούν αναγκαία μια εξωτερική πολιτική με σταθερό προσανατολισμό, διορατικότητα και συνέπεια.

Η χώρα μας δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει τις διεθνείς ανακατατάξεις ως μακρινά γεγονότα. Η ασφάλεια, η ενέργεια, οι περιφερειακές συνεργασίες και η προστασία των εθνικών συμφερόντων απαιτούν σχέδιο και διαρκή διπλωματική εγρήγορση.

Σε έναν κόσμο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται, η Ελλάδα οφείλει να ενισχύει τη διεθνή της παρουσία, να αξιοποιεί τις συμμαχίες της και να διατηρεί σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Ο ρεαλισμός δεν σημαίνει υποχώρηση αρχών.

Σημαίνει γνώση των συσχετισμών και ικανότητα υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων με συνέπεια και υπευθυνότητα.

Η συνάντηση δεν προδικάζει μια νέα παγκόσμια συμφωνία ούτε σημαίνει ότι οι μεγάλες δυνάμεις έχουν ξεπεράσει τις αντιθέσεις τους. Θα αποτελέσει, όμως ένα σημαντικό δείγμα του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη μεταξύ τους συνύπαρξη και τη διαχείριση των διεθνών κρίσεων.

Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές δεν διαμορφώνονται μόνο από τη δύναμη των κρατών αλλά και από την ποιότητα της πολιτικής τους ηγεσίας. Από την ικανότητα να προβλέπουν, να διαπραγματεύονται, να συνεργάζονται και να υπερασπίζονται τις αρχές και τα συμφέροντά τους.

Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των ισχυρών. Είναι ποιος θα έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον.

Η Ευρώπη καλείται να επιλέξει αν θα είναι πρωταγωνιστής στη νέα διεθνή πραγματικότητα ή θεατής των εξελίξεων που άλλοι θα διαμορφώνουν.

Γιατί η πολιτική ισχύς δεν αποδεικνύεται μόνο με την παρουσία στις μεγάλες διαπραγματεύσεις.

Αποδεικνύεται με τη στρατηγική, τη συνέπεια, τη διορατικότητα και την ικανότητα να υπερασπίζεσαι το μέλλον σου.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *