Γράφει η Έλενα Λεζέ
Πίσω από την εικόνα της ομαλής έναρξης τα ελληνικά σχολεία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα υποδομών και αυξημένες ανάγκες που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με ευχές και ανακοινώσεις.
Ένα σχολείο μπορεί να ανοίξει κανονικά τον Σεπτέμβριο και παρ’ όλα αυτά να μην είναι πραγματικά έτοιμο. Μπορεί οι αίθουσες να έχουν καθαριστεί, τα βιβλία να έχουν φτάσει και ο αγιασμός να πραγματοποιηθεί χωρίς προβλήματα. Η ουσία όμως βρίσκεται στην καθημερινή λειτουργία.
Στο αν υπάρχει επαρκές προσωπικό αν οι μαθητές μπορούν να παρακολουθήσουν απρόσκοπτα το μάθημά τους αν οι ιδιαίτερες ανάγκες τους αντιμετωπίζονται έγκαιρα και αν οι εκπαιδευτικοί έχουν τις συνθήκες που απαιτούνται για να ανταποκριθούν στον ρόλο τους.
Οι προσλήψεις αναπληρωτών και οι μόνιμοι διορισμοί είναι αναγκαίες και σημαντικές όμως η επαναλαμβανόμενη ανάγκη κάλυψης κενών στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς δείχνει ότι το πρόβλημα κάθε χρονιά παραμένει.
Κάθε καθυστέρηση επηρεάζει το πρόγραμμα, τη συνέχεια της διδασκαλίας και την οργάνωση της σχολικής ζωής ενώ μεταφέρει πρόσθετο βάρος στους εκπαιδευτικούς και στις οικογένειες.
Το ίδιο ισχύει για την ειδική αγωγή και την παράλληλη στήριξη. Για ένα παιδί που χρειάζεται εξατομικευμένη υποστήριξη η παρουσία του κατάλληλου εκπαιδευτικού δεν είναι συμπληρωματική παροχή αλλά βασική προϋπόθεση για την ισότιμη συμμετοχή του στη μαθησιακή διαδικασία. Η συμπερίληψη δεν μπορεί να εξαρτάται απο το αν θα περισσέψει προσωπικό ή απο το πότε θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες στελέχωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αντιμετώπιση της σχολικής βίας και του εκφοβισμού. Η πρόληψη και η ενημέρωση είναι απαραίτητες όμως ένα παιδί που φοβάται ή περιθωριοποιείται χρειάζεται ένα σχολείο ικανό να αναγνωρίσει εγκαίρως το πρόβλημα και να παρέμβει. Αυτό απαιτεί διαθέσιμους εκπαιδευτικούς, κατάλληλες υποστηρικτικές δομές και συνεργασία με την οικογένεια και τους ειδικούς.
Οι ανάγκες αυτές δεν αφορούν μόνο τους μαθητές. Αφορούν και τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν πολυπληθείς τάξεις, διαφορετικούς ρυθμούς μάθησης, μαθησιακές και κοινωνικές δυσκολίες, περιστατικά βίας και αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις.
Δεν είναι δυνατόν η λειτουργία του σχολείου να εξαρτάται διαρκώς από την προσωπική αντοχή και υπερπροσπάθεια των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτό.
Η εκπαίδευση δεν είναι διαδικασία μαζικής διαχείρισης. Απαιτεί χρόνο, παρατήρηση και ουσιαστική σχέση ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τον μαθητή.
Όσο αυξάνονται οι απαιτήσεις χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων τόσο περιορίζονται οι δυνατότητες του σχολείου να ανταποκριθεί στον παιδαγωγικό του ρόλο.
Η συζήτηση για την τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι απαραίτητη.
Δεν μπορεί όμως να επισκιάζει τις βασικές ανάγκες των σχολικών κτιρίων.
Ασφάλεια, συντήρηση, θέρμανση και ψύξη, προσβασιμότητα, κατάλληλοι χώροι υγιεινής και λειτουργικές εγκαταστάσεις αποτελούν στοιχειώδεις προϋποθέσεις. Η ύπαρξη σύγχρονου εξοπλισμού δεν αρκεί για να χαρακτηρίσει ένα σχολείο σύγχρονο αν οι βασικές υποδομές του παραμένουν ανεπαρκείς.
Η τεχνολογική αναβάθμιση και η συντήρηση των σχολικών εγκαταστάσεων πρέπει να προχωρούν παράλληλα. Το ένα δεν μπορεί να υποκαταστήσει το άλλο.
Το πρώτο κουδούνι θα χτυπήσει και τα σχολεία θα ανοίξουν. Η πραγματική δοκιμασία όμως θα αρχίσει όταν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί βρεθούν καθημερινά μέσα στις τάξεις.
Τότε θα φανεί αν τα κενά έχουν καλυφθεί αν τα παιδιά που χρειάζονται πρόσθετη εκπαιδευτική ή ψυχοκοινωνική υποστήριξη την έχουν, αν οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ρόλου τους και αν οι σχολικές υποδομές προσφέρουν ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες.
Η «ετοιμότητα» δεν μπορεί να είναι μια εικόνα της πρώτης ημέρας. Είναι η δυνατότητα του σχολείου να λειτουργεί αποτελεσματικά κάθε ημέρα που ακολουθεί.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ανοίξουν οι σχολικές πόρτες. Είναι όταν ανοίξουν να υπάρχει πίσω τους ένα δημόσιο σχολείο αντάξιο των παιδιών που περνούν το κατώφλι του.
