Γράφει η Έλενα Λεζέ
Ζούμε σε μια εποχή όπου η λογική της «μίας χρήσης» δεν αφορά μόνο τα προϊόντα. Έχει περάσει στις ανθρώπινες σχέσεις, στην εργασία, στην πολιτική και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι πολίτες.
Πόσες φορές οι άνθρωποι γίνονται απλώς αριθμοί; Πόσες φορές τις ανάγκες της κοινωνίας τις θυμούνται μόνο λίγο πριν από τις εκλογές και τις ξεχνούν αμέσως μετά;
Όταν η πολιτική περιορίζεται στη διαχείριση της επικοινωνίας και όχι στην επίλυση των προβλημάτων τότε καλλιεργείται η αίσθηση ότι όλα είναι προσωρινά και αναλώσιμα.
Υπάρχει μια σιωπηλή μεταβολή που συντελείται τα τελευταία χρόνια στη λειτουργία των σύγχρονων δημοκρατιών. Δεν αφορά μόνο την οικονομία, ούτε αποκλειστικά την τεχνολογία ή την ταχύτητα των εξελίξεων. Αφορά την ίδια τη θέση του πολίτη μέσα στο πολιτικό σύστημα. Σταδιακά, η λογική της «μίας χρήσης» έχει μεταφερθεί από τα προϊόντα στους ανθρώπους.
Ο πολίτης αντιμετωπίζεται ολοένα και συχνότερα ως αριθμός σε μια στατιστική, ως ποσοστό σε μια δημοσκόπηση, ως ψήφος σε μια εκλογική αναμέτρηση. Η αξία του φαίνεται να αυξάνεται όταν πλησιάζουν οι εκλογές και να μειώνεται όταν επιστρέφει στην απαιτητική καθημερινότητα. Αυτή η αντίληψη δεν προσβάλλει μόνο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Υπονομεύει τον ίδιο τον πυρήνα της δημοκρατίας.
Η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση της επικαιρότητας ούτε να λειτουργεί με αποκλειστικό γνώμονα το πολιτικό κόστος. Όταν η λήψη αποφάσεων υπαγορεύεται από τον εκλογικό κύκλο και όχι από έναν μακροπρόθεσμο εθνικό σχεδιασμό, η δημόσια διοίκηση χάνει, οι μεταρρυθμίσεις μένουν ανολοκλήρωτες και η κοινωνία εγκλωβίζεται σε έναν διαρκή κύκλο προσδοκιών και απογοητεύσεων.
Την ίδια στιγμή η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται. Οι ανισότητες διευρύνονται, η εργασιακή ανασφάλεια εντείνεται, οι νέοι αμφισβητούν ότι μπορούν να σχεδιάσουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια και οι ευάλωτοι πολίτες αισθάνονται ότι το κράτος εμφανίζεται περισσότερο ως διαχειριστής των προβλημάτων τους παρά ως εγγυητής των δικαιωμάτων τους. Όταν η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς φθίνει, δεν αποδυναμώνεται μόνο η εκάστοτε κυβέρνηση, αποδυναμώνεται η ίδια η δημοκρατική νομιμοποίηση.
Η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν κρίνεται από την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας της ούτε από τη διάρκεια της πολιτικής κυριαρχίας μιας κυβέρνησης. Κρίνεται από την ανθεκτικότητα των θεσμών, από την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, από τη διαφάνεια στη λήψη των αποφάσεων, από τη λογοδοσία της εξουσίας και από την ουσιαστική προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων. Εκεί αποτυπώνεται ο πραγματικός σεβασμός προς τον πολίτη.
Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από μια πολιτική που εξαντλείται στη διαχείριση της επόμενης κρίσης ή της επόμενης δημοσκόπησης. Έχει ανάγκη να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη μεταξύ Πολιτείας και πολιτών, να ενισχύσει τη θεσμική αξιοπιστία και να επαναφέρει στο επίκεντρο την έννοια του δημόσιου συμφέροντος.
Όταν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως αναλώσιμους, αργά ή γρήγορα μετατρέπει σε αναλώσιμη και τη δημοκρατία της. Και αυτή είναι μια εξέλιξη που καμία πολιτεία δεν έχει την πολυτέλεια αποδεχθεί.
