Η επιδείνωση της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα αρχίζει να αποκτά πλέον χαρακτηριστικά ευρύτερου οικονομικού κινδύνου, με την Αθήνα να καταγράφει μία από τις υψηλότερες επιβαρύνσεις ενοικίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα εργαζόμενα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Eurogroup, στο πλαίσιο ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αγορά κατοικίας στην Ευρώπη, ένα ζευγάρι εργαζομένων με μέσες αποδοχές χρειάζεται πλέον να διαθέτει σχεδόν τα δύο τρίτα του εισοδήματός του για την ενοικίαση κατοικίας δύο υπνοδωματίων σε καλή περιοχή της πρωτεύουσας.
Η Ελλάδα εμφανίζει την τρίτη υψηλότερη αναλογία στεγαστικού κόστους στην ΕΕ, πίσω μόνο από την Ουγγαρία και την Πορτογαλία, γεγονός που αντανακλά τόσο την έντονη άνοδο των ενοικίων όσο και τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Η πίεση στα ενοίκια της Αθήνας
Η εικόνα στην αγορά ακινήτων έχει μεταβληθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, κυρίως στις νέες μισθώσεις. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι, σε αρκετές περιοχές της Αθήνας, οι ζητούμενες τιμές για οικογενειακές κατοικίες έχουν αυξηθεί με πολύ ταχύτερο ρυθμό από εκείνον των εισοδημάτων.
Περιοχές όπως το Χαλάνδρι, το Παγκράτι, η Νέα Σμύρνη, το Μαρούσι και τα νότια προάστια συγκεντρώνουν αυξημένη ζήτηση, με αποτέλεσμα τα ενοίκια να διαμορφώνονται πλέον σε επίπεδα που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν εξαιρετικά υψηλά για τη μεσαία τάξη.
Στην ανάλυσή της, η Κομισιόν σημειώνει ότι οι επίσημοι δείκτες πληθωρισμού συχνά δεν αποτυπώνουν την πραγματική ένταση του προβλήματος, καθώς βασίζονται κυρίως σε υφιστάμενα συμβόλαια όπου οι αυξήσεις εφαρμόζονται σταδιακά.
Αντίθετα, στα νέα μισθωτήρια οι τιμές προσαρμόζονται άμεσα στις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις το κόστος κατοικίας να υπερβαίνει το μισό διαθέσιμο εισόδημα ενός νοικοκυριού.
Τα εισοδήματα δεν καλύπτουν την άνοδο
Παρά τη βελτίωση που εμφανίζουν ορισμένοι εισοδηματικοί δείκτες, η αγορά κατοικίας εξακολουθεί να κινείται με υψηλότερες ταχύτητες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το μέσο ισοδύναμο ατομικό διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε το 2025 κατά 8%, φτάνοντας τα 13.381 ευρώ, ωστόσο η άνοδος αυτή δεν αποδείχθηκε επαρκής για να αντισταθμίσει την πίεση από τα ενοίκια.
Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται μόνο στα νέα συμβόλαια ή στην πρωτεύουσα. Στοιχεία που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δείχνουν ότι συνολικά οι Έλληνες ενοικιαστές δαπανούν περίπου το 35% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, ακόμη και όταν πρόκειται για παλαιότερες μισθώσεις με χαμηλότερα ενοίκια.
Το στεγαστικό στην ευρωπαϊκή ατζέντα
Το στεγαστικό ζήτημα βρίσκεται πλέον ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα, καθώς οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι οι πιέσεις στην αγορά κατοικίας δεν επηρεάζουν μόνο το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, αλλά και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.
Στο σχετικό κείμενο προς το Eurogroup επισημαίνεται ότι η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία επηρεάζει την κατανάλωση, περιορίζει τη γεωγραφική κινητικότητα των εργαζομένων και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις δημογραφικές προοπτικές των κρατών-μελών.
Παράλληλα, η Κομισιόν συνδέει την εξέλιξη του στεγαστικού κόστους με τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και τη δημοσιονομική σταθερότητα, εκτιμώντας ότι οι ανισορροπίες στην αγορά κατοικίας μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας οικονομικής αστάθειας.
Οι προτάσεις που εξετάζονται
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κατεύθυνση των προτάσεων που εξετάζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε πολιτικές που βασίζονται κυρίως στην τόνωση της ζήτησης, όπως τα γενικευμένα επιδόματα στέγασης, οι εκτεταμένες φορολογικές ελαφρύνσεις ή οι επιδοτήσεις επιτοκίων στεγαστικών δανείων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, όταν η προσφορά κατοικιών παραμένει περιορισμένη, τέτοιου τύπου μέτρα ενδέχεται τελικά να ενισχύσουν περαιτέρω τις αυξήσεις στις τιμές και στα ενοίκια, αντί να βελτιώσουν ουσιαστικά την προσιτότητα της κατοικίας.
Για αυτόν τον λόγο, η έμφαση δίνεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων μέσω απλούστευσης των αδειοδοτήσεων, παρεμβάσεων στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό και ενίσχυσης επενδύσεων στην αγορά κατοικίας.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης προτάσεις για ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και αξιοποίηση υποβαθμισμένων περιοχών μέσα στα αστικά κέντρα, μέσω συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Αρνητική είναι η στάση της Επιτροπής και απέναντι στα πλαφόν ενοικίων, καθώς θεωρεί ότι, παρότι μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση στους υφιστάμενους ενοικιαστές, λειτουργούν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις και περιορίζουν περαιτέρω τη διαθεσιμότητα κατοικιών στην αγορά.
Οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων αναμένεται να παραμείνουν στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων και το επόμενο διάστημα, καθώς ολοένα και περισσότερες οικονομίες της Ευρωζώνης αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις στο κόστος στέγασης και στην πρόσβαση των νοικοκυριών σε προσιτή κατοικία.
πηγή: imerisia.gr
